Downloads
Kies taal
Fietsen is milieuvriendelijk. De productie van fietsen of fietsonderdelen is dat meestal minder. Dat blijkt vaak al als je kijkt naar de lange toeleveringsketens of de verpakkingen die vol zitten met plastic. In Meinerzhagen, in het Sauerland, pakt een fabrikant het anders aan. Want traditionele familiebedrijven hoeven niet altijd conservatief te zijn: „Het thema ‘duurzaamheid’ is veel complexer dan zelfs sommige insiders in de branche zich kunnen voorstellen. Er is al veel mogelijk”, zegt Guido Müller, derde generatie directeur van het bedrijf, “ook al was de start zelf een uitdaging”, geeft hij toe. Een uitdaging die het bedrijf al jaren geleden heeft overwonnen. Duurzaamheid op het gebied van materiaal is hier ‘friendly’: ‘vriendelijk’ is het toverwoord voor producten die met een bijzonder duurzame focus worden ontwikkeld en op de markt gebracht.
Daarbij wordt het concept van duurzaamheid in Meinerzhagen eerder gezien als verantwoordelijkheid voor de toekomst. Het omvat een breed spectrum, van energie- en grondstoffenefficiëntie via het ontwerp en de productie van de producten tot de werkcultuur en logistiek. Greenwashing klinkt heel anders, zoals we ook zullen zien.
busch+müller is een veel gekozen toeleverancier bij fietsfabrikanten, hoewel Aziatische leveranciers vaak lagere prijzen kunnen bieden. Maar betrouwbaarheid en levensduur overtuigen. En vallen eveneens onder de factor duurzaamheid: hoe langer een product functioneert, hoe minder vaak het tegen een nieuw exemplaar moet worden vervangen.
Eetbare koplampen?
“Waar willen we eigenlijk heen met het duurzame product?”, stelde Jan Minke zich drie jaar geleden de vraag, toen hij als projectleider bij het project “friendly-koplampen” instapte. “Het was duidelijk dat we niet alleen af willen zien van kunststoffen op basis van olie. We willen alles”, zegt hij zelfverzekerd glimlachend. Dat betekent: “Het moet kunststof zijn die na zijn levensduur ook biologisch afbreekbaar is.” Daar komen, afhankelijk van de functie, nog andere materiaaleigenschappen bij: hoe goed is het materiaal te spuitgieten? Hoe zacht, hard, elastisch of broos is het? Is de kleur duurzaam? Welke temperaturen kan het verdragen? De projectleider wordt onderzoeker en speurder. “Je hebt knowhow nodig en steekt er veel tijd in!” Uiteindelijk zijn de ontwikkelde materialen overigens gebaseerd op een bepaald soort zetmeel, dat uit maïs of suikerriet kan worden gewonnen.
Voorlopig is de koplampbehuizing van bioplastic nog maar een onderdeel van het product. „Veel onderdelen zijn vandaag de dag niet te vervangen door duurzamere alternatieven”, zegt Minke, waarbij hij vooral verwijst naar de elektronische componenten in de huidige fietslampen. “Maar je moet de eerste stap zetten, ook al is dat in eerste instantie slechts de halve waarheid”, is ook CEO Müller ervan overtuigd. Daarom is er vandaag de dag bijvoorbeeld de IQ-XS friendly, een fietslamp met maar liefst 80 lux lichtsterkte – zo helder dat men hem vroeger eerder met autokoplampen dan met fietslicht associeerde – en de composteerbare behuizing. Inmiddels is het project als zodanig afgerond. Dat betekent niet het einde van friendly, maar veeleer dat de mogelijkheid om afbreekbare bioplastics te gebruiken bij nieuwe ontwikkelingen al in principe wordt onderzocht.
Duurzaam volgens DIN
Traditioneel is hier bovendien de materiaalkringloop in de spuitgietproductie met regranulaat. Dat betekent: het spuitgietafval, vooral de spuitresten in de spuitgietmachines, wordt weer tot granulaat vermalen en hergebruikt. Zo voorkomt men een hoop kunststofafval. Het productieproces zelf? Zeer energie-intensief. „We betrekken groene stroom uit waterkracht”, aldus Müller, „en besparen daarmee 850 ton CO2.” Daarnaast zijn er fotovoltaïsche installaties op de daken van de bedrijfsgebouwen in Meinerzhagen, waarmee momenteel tot 7 procent van de stroombehoefte wordt gedekt. In euro’s uitgedrukt een flink bedrag. Nog een hoogtepunt op de duurzaamheidslijst: De restwarmte van de spuitgietmachines wordt gebruikt voor de verwarming van de gebouwen, legt Florian Kiesler, kwaliteits- en milieumanagementverantwoordelijke bij busch+müller, ons uit. „Een deel van de administratie en de productiehallen wordt hiermee verwarmd.” Natuurlijk zit duurzaamheid ook in veel verborgen hoeken. „Alles wat we ooit aan de gebouwen moesten aanpakken, is stuk voor stuk opnieuw geïsoleerd”, aldus Kiesler. Het proces werd ook in gang gezet door de certificering volgens ISO 14001, die Kiesler bij busch+müller in leidinggevende rol heeft begeleid. „Veel ondernemers zien bij een dergelijke certificering van hun milieumanagementsysteem alleen de kosten – en die zijn er natuurlijk”, legt Kiesler uit. „Maar de voordelen zijn op middellange en lange termijn aanzienlijk groter”, zegt hij glimlachend. Hoe kan dat? Ten eerste lopen de besparingen in de loop der jaren aardig op. De voor de hand liggende: energiekosten, stookkosten, verlichting, mede door een uitgebreide omschakeling naar zuinige ledverlichting, vermindering van het materiaalverbruik en andere directe kosten. Maar er wordt ook bespaard in processen: „Door het certificeringstraject worden alle processen en afdelingen onder de loep genomen. Je ziet meteen waar besparingen mogelijk zijn.” De ISO 14001 omvat bijna het hele bedrijf; dat gaat van de productie via de arbeidsveiligheid tot aan de verpakking van de producten. Die is bij busch+müller al jaren blister- en dus kunststofvrij.
Een duidelijk voordeel van de certificering zijn ook de audits die jaarlijks plaatsvinden: „Hierdoor hebben we sneller de cijfers en gegevens die we nodig hebben. Dat betekent dat we sommige beslissingen eerder en nauwkeuriger kunnen nemen.” Dat kan tijd en geld besparen. Net als de voortdurende optimalisatie van de productieprocessen, die door de certificering wordt gestimuleerd. “Omdat ik ook vandaag de dag nog meerdere keren per maand met DIN ISO 14001 te maken heb, ben ik altijd snel ‘op de hoogte’ van veel datakwesties”, aldus de kwaliteitsfunctionaris.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Andere klassieke duurzaamheidsmaatregelen zijn in Meinerzhagen zo vanzelfsprekend dat de baas ze bijna vergeet te noemen. Gezinsvriendelijke werktijden en arbeidsomstandigheden bijvoorbeeld. Of dat er zoveel mogelijk regionaal wordt ingekocht. Het bedrijf koestert en onderhoudt zijn partner-netwerk in de regio, dat in meer dan 100 jaar is gegroeid. Men zet in op korte lijnen en het vertrouwen dat men samen heeft opgebouwd. “Samen” is ook het sleutelwoord voor klassieke maatschappelijke verantwoordelijkheid, MVO: tijdens een toespraak voor de 250 medewerkers zei Müller: “Ik wil niemand van jullie kwijtraken!” En hij neemt de daarmee uitgesproken verantwoordelijkheid voor het personeel serieus. Want ondanks de hardnekkige crisis die na de pandemie de hele fietsbranche trof, is busch+müller erin geslaagd alle medewerkers te behouden. Duurzaamheid kan zeker ook zekerheid betekenen. En succes – zelfs in moeilijke tijden. Met het gezamenlijke vertrouwen dat betrouwbare kwaliteit vandaag de dag nog steeds een garantie voor succes is. Want: „We kunnen niet goedkoop, maar we kunnen wel goed”, zegt Müller zelfverzekerd met een ondeugende glimlach.
